AI dla seniorów: 12 narzędzi wspierających samodzielność

Otóż narzędzia AI dla starszych osób sprawdzają się dopiero wtedy, kiedy zabierają z ich życia jakąś uciążliwość, a nie dokładają nowej — i trzeba to powtarzać każdemu, kto sprzedaje błyszczące urządzenie z napisem „dla seniorów" na pudełku, a w środku ma menu, w którym sam pięćdziesięcioletni inżynier gubi się po pół godzinie. Pomija się zatem wszelką platformę ze słowem „eldercare" i wymienia się dwanaście narzędzi, które dorosłe córki, synowie, opiekunowie i same starsze osoby trzymają w użyciu po pierwszym miesiącu — tak jak trzyma się stary czajnik, który nigdy nie zawiódł.

// Dlaczego AI ma znaczenie w życiu starszej osoby

Do roku 2050, jak przewiduje ONZ w raporcie o starzeniu się świata, jeden na sześciu ludzi będzie miał ponad sześćdziesiąt pięć lat — w roku 2019 wynosiło to jeden do jedenastu. W Szwecji, we Włoszech, w Niemczech już dziś jest wyżej, a w niektórych podkarpackich wsiach starszych jest więcej niż młodych, co widać na pogrzebach i nie widać na weselach. Opiekunów ludzkich, z ciepłymi rękami, nie przybywa w tym samym tempie, w jakim przybywa lat każdemu z nas.

Nie znaczy to, że AI zastępuje opiekuna. Nie zastąpi i nie powinno. Znaczy to, że bierze na siebie powszednią, powtarzalną robotę, która wykańcza opiekunów szybciej niż sama choroba — żeby ludzki kontakt, ten naprawdę ważny, mógł się dalej wydarzać w dobrych godzinach. Dobre narzędzie zabiera z rąk jedną uciążliwość. Złe dokłada nowy ekran do nauki, a ekran do nauki w wieku osiemdziesięciu dwóch lat to rzecz, której nikt nie zamówił.

Większość narzędzi w tym przewodniku zajmuje się dwiema rzeczami: samodzielnością, żeby starsza osoba dalej sama decydowała, co i kiedy zrobi, oraz łącznością, żeby pozostała w kontakcie z tymi, których kocha — z córką we Wrocławiu, z wnuczką w Utrechcie. Podglądanie nie spełnia ani jednego, ani drugiego. Rozwiązuje spokój sumienia dorosłych dzieci, a rzadko kiedy problem samej starszej osoby.

// 12 narzędzi, które naprawdę pomagają

1. Asystent głosowy (Alexa albo Google) w inteligentnym głośniku

Pojedyncze, najpożyteczniejsze narzędzie AI dla starszej osoby. Żadnych ekranów, żadnego menu. „Alexa, przypomnij mi wieczorne leki o ósmej." „Hey Google, zadzwoń do córki." Działa za pierwszym razem. Koszt: jednorazowo od czterdziestu do stu dolarów.

2. Inteligentny głośnik z ekranem do rozmów wideo

Echo Show albo Google Nest Hub dokładają do głośnika prosty ekran — rozmowa wideo nie wymaga odblokowania urządzenia, pisania ani szukania aplikacji. Córka czy syn mogą „zajrzeć" za pozwoleniem starszej osoby. Koszt: jednorazowo od osiemdziesięciu do dwustu trzydziestu dolarów.

3. Aplikacja przypominająca o lekach z potwierdzeniem

Aplikacje takie jak Medisafe wysyłają przypomnienie o właściwej porze, proszą starszą osobę o potwierdzenie, a kiedy dawka zostanie pominięta, wysyłają krótkie powiadomienie do kogoś z rodziny. Błędy przy lekach spadają zauważalnie. Koszt: od zera do pięciu dolarów miesięcznie.

4. Opaska albo zegarek wykrywające upadek

Apple Watch (SE albo nowszy) i wisiorki alarmowe Bay Alarm Medical wykrywają upadek samodzielnie i wzywają pomoc. Apple Watch dodatkowo mierzy tętno, robi EKG i potrafi wezwać służby w nagłej potrzebie. Koszt: jednorazowo dwieście pięćdziesiąt dolarów za zegarek albo trzydzieści do pięćdziesięciu dolarów miesięcznie za opaskę alarmową.

5. Inteligentne żarówki sterowane głosem

Żeby starsza osoba nie szukała włącznika po ciemku, światło zapala się głosem. „Alexa, zapal w sypialni." Można dołożyć czujnik ruchu, żeby w nocy lampka zapalała się sama. Koszt: od dziesięciu do dwudziestu dolarów za żarówkę.

6. Porządkowanie zdjęć rodzinnych przez AI

Google Photos sam grupuje zdjęcia po twarzach i miejscach. Córki i synowie mogą dzielić się albumami, które same się uzupełniają. Wnuki z Niemiec, z Norwegii, ze Stanów stają się codziennym źródłem radości, a nie rzadką pocztówką na Boże Narodzenie. Koszt: darmowe do piętnastu gigabajtów.

7. Nowoczesny aparat słuchowy z AI

Nowsze aparaty słuchowe bez recepty wykorzystują AI, żeby odfiltrować hałas i uwypuklić rozmowę. Ceny spadły z pięciu tysięcy dolarów za parę do trzystu, góra tysiąca dolarów — rzecz, którą starzy kolejarze z Wisły jeszcze niedawno uważali za luksus dla bogatych. Koszt: jednorazowo od trzystu do tysiąca dolarów.

8. AI sprawdzające interakcje leków

Aplikacje takie jak Medscape albo Drugs.com sprawdzają, czy nowy lek nie wchodzi w groźną interakcję z tymi, które starsza osoba już bierze. Użyj, zanim się wykupi nową receptę. Oszczędza niejedną wizytę na pogotowiu. Koszt: darmowe.

9. Towarzysz AI do rozmowy

Narzędzia takie jak Replika (używać z rozwagą, o czym pod nagłówkiem o godności) albo urządzenia w rodzaju ElliQ dają starszej osobie kogoś, z kim można porozmawiać między prawdziwymi wizytami. Najlepiej jako uzupełnienie, nigdy zastępstwo dla żywego człowieka. Koszt: od zera do trzydziestu dolarów miesięcznie.

10. Streszczenie wizyty u lekarza

Włącza się nagrywanie podczas wizyty (za zgodą lekarza), a narzędzie do transkrypcji zamienia je w streszczenie prostym językiem. Córka czy syn przeczytają potem, co naprawdę padło w gabinecie. Koszt: darmowe w większości telefonów.

11. Inteligentny dozownik leków z powiadomieniami

Urządzenia w rodzaju Hero Health albo MedMinder wydają właściwe leki o właściwej porze i trzymają resztę pod kluczem. Kiedy dawka zostanie pominięta, powiadomienie idzie do opiekuna. Koszt: od trzydziestu do czterdziestu dolarów miesięcznie.

12. Tryb uproszczony na telefonie, który już jest w domu

Aplikacje takie jak Big Launcher zamieniają każdy telefon z Androidem w uproszczony telefon dla seniora — duże przyciski, żadnego sklepu, tylko te kontakty i narzędzia, które się liczą. Nie trzeba nic kupować na nowo. Koszt: od zera do pięciu dolarów jednorazowo.

Kiedy ojciec dostał inteligentny głośnik, pierwsze, co zrobił, to poprosił go o radio z rodzinnego miasta. Potem zaczął nim wołać matkę w kuchni, zamiast krzyczeć przez pokoje. Potem przypomnienia o lekach. Ekranów, które mu ustawiliśmy, w ogóle nie używał. Głos mu wystarczył. Marcin, założyciel CoolCatsOf.dev

// Zasady godności

Kilka zasad, które oddzielają narzędzia AI traktujące starszą osobę jak dorosłego człowieka od tych, które traktują ją jak dziecko.

Zasada pierwsza: starsza osoba jest użytkownikiem, a nie celem podglądu. Narzędzia, które istnieją głównie po to, żeby dorosłe dzieci mogły „monitorować" rodzica bez jego wiedzy, nie są szanujące, nawet kiedy mają najlepsze zamiary. Trzeba powiedzieć starszej osobie wprost, co jest zainstalowane i jakie dane są zbierane. Zapytać o zgodę.

Zasada druga: żadne narzędzie nie powinno wymagać uczenia się nowych słów. Jeśli używanie narzędzia oznacza, że starsza osoba musi zapamiętać wyrazy takie jak „skill", „rutyna" albo „integracja", to jest to nie to narzędzie. Głos powinien działać w tym języku, którym się mówiło przez siedemdziesiąt lat.

Zasada trzecia: towarzysze AI są uzupełnieniem, nigdy zastępstwem. Badania są jasne: towarzysze AI łagodzą zgłaszaną samotność, ale nie zastępują ludzkiego kontaktu — bo nie mają rąk, którymi można pogłaskać po włosach, i nie mają pamięci, która zapamiętuje imieniny. Jeśli ustawiasz towarzysza AI, ustaw jednocześnie przypomnienie, żeby odwiedzić babcię czy dziadka osobiście.

Zasada czwarta: zawsze trzeba mieć zapas bez AI. Telefon stacjonarny, kalendarz papierowy, klucz pod wycieraczką u sąsiadki z naprzeciwka. Starsza osoba nie powinna być odcięta od własnego życia tylko dlatego, że wysiadł Wi-Fi.

// Rady dla dorosłych dzieci i wnuków

Jeśli ustawiasz te narzędzia rodzicowi albo babci, kilka rzeczy znaczących więcej niż wszystko inne:

• Ustaw wszystko podczas wizyty u rodziców, nie zdalnie z własnego laptopa. Starsza osoba powinna widzieć, jak to działa, kiedy jesteś w pobliżu, żeby tłumaczyć.
• Używaj jej numeru telefonu i jej adresu poczty elektronicznej do zakładania kont, żeby starsza osoba była właścicielką swoich własnych danych, a nie dodatkiem do twoich.
• Napisz jednostronicową ściągę dużymi literami: „Żeby do mnie zadzwonić, powiedz Alexa, zadzwoń do Dawida. Żeby ustawić przypomnienie, powiedz Alexa, przypomnij mi...". Przyklej ją taśmą obok urządzenia.
• Zaplanuj kolejną wizytę za dwa tygodnie. Dowiesz się o rzeczach, które nie działają tak, jak sobie wyobrażałaś. Popraw je na miejscu.
• Nie dokładaj kolejnych narzędzi, dopóki poprzednie nie wejdą w codzienność. Trzy narzędzia używane codziennie są warte więcej niż dziesięć, które zbierają kurz na parapecie obok pelargonii.

Potrzebujesz pomocy w doborze pierwszych procesów dla swojej firmy? CoolCatsOf.dev buduje automatyzacje AI na miarę dla branż prawniczej, medycznej, nieruchomości i innych małych firm pracujących z dokumentami — w Szwecji, Polsce i całej Unii Europejskiej.

// Najczęściej zadawane pytania